Π.Π. Πείτε μας λίγα λόγια για το βιβλίο “19η Μαΐου” και το ιστορικό και συναισθηματικό του βάρος, όπως αποτυπώνεται μέσα από τη θεατρική αφήγηση.

Φ.Δ. Η «19η Μαΐου» είναι ένα βιβλίο που γράφτηκε μέσα από την αγάπη μου για την Ελλάδα και τον βαθύ σεβασμό μου απέναντι στους ανθρώπους εκείνους που, παρά τις αντιξοότητες, τις απώλειες και τον ξεριζωμό, έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα. Από παιδί με συγκινεί η σκέψη του ανθρώπου που αγωνίζεται για τον τόπο του και τα ιδανικά του.  Πρόκειται για μια μυθοπλασία που στηρίζεται στην ιστορική αλήθεια της Γενοκτονίας των Ποντίων και επιχειρεί να φωτίσει τόσο το ιστορικό γεγονός όσο και την ανθρώπινη εμπειρία, δηλαδή τον τρόμο, τον ξεριζωμό, τη βία, την απώλεια, αλλά και την αγάπη για την πατρίδα, την αγάπη για τα ιερά χώματα και τον ηρωισμό για τα ιδανικά.  Η «19η Μαΐου» δεν είναι απλώς μια ημερομηνία σύμβολο για μένα, αλλά μια συλλογική πληγή, που για χρόνια έμεινε στο περιθώριο του δημόσιου λόγου. Μέσα από τη θεατρική αφήγηση προσπάθησα να δώσω σάρκα και οστά στη μνήμη και στην πληγή, αλλά και στην αγάπη των ανθρώπων αυτών για τον τόπο τους. Για μένα το θέατρο έχει τη δύναμη να μετατρέπει την ιστορία σε παρουσία, σε ανάσα, να τη ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας.  Ιδιαίτερη τιμή για μένα αποτελεί το γεγονός ότι η «19η Μαΐου» υπήρξε το πρώτο θεατρικό έργο που γράφτηκε για τη Γενοκτονία των Ποντίων, ανοίγοντας έναν δρόμο καλλιτεχνικής μνήμης που δεν υπήρχε μέχρι τότε. Και αυτό, πέρα από συγκίνηση, συνοδεύεται πάντα από ευθύνη.  Το έργο γνώρισε στη συνέχεια μια διαδρομή που με συγκίνησε βαθιά. Το 2015 βραβεύτηκα από την UNESCO Πειραιώς και Νήσων, ενώ το 2016 επιλέχθηκε ανάμεσα σε 90 παραστάσεις από όλο τον κόσμο για να συμμετάσχει στο φεστιβάλ «Face Without Masks» στα Σκόπια. Το 2017 ακολούθησε ακόμη μια σημαντική στιγμή, όταν βραβεύτηκα στο 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Διαβαλκανικού Θεάτρου για τη συγγραφή μου. Όλα αυτά μου επιβεβαίωσαν πως, όταν η τέχνη υπηρετεί τη μνήμη με αλήθεια, αγάπη και σεβασμό, μπορεί να ξεπεράσει τον τόπο, τον χρόνο και τα σύνορα.


Π.Π. Το έργο βασίζεται σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα και φωτίζει τον ξεριζωμό, τη βία και τη μνήμη του Ποντιακού Ελληνισμού μέσα από ανθρώπινες ιστορίες. Πώς ισορροπήσατε ανάμεσα στην ιστορική αλήθεια και τη θεατρική δραματοποίηση;

Φ.Δ. Επειδή είμαι και ηθοποιός, η θεατρική γραφή είναι ο φυσικός μου τρόπος να αφηγούμαι μια ιστορία. Άλλωστε είχα ήδη γράψει θεατρικά έργα και πριν από τη «19η Μαΐου», επομένως η επιλογή της θεατρικής μορφής ήταν για μένα ένα φυσικό επακόλουθο.  Μου αρέσει να αφηγούμαι μια ιστορία μέσα από το θέατρο, γιατί πάνω στη σκηνή η ιστορία ζωντανεύει. Οι ήρωές μου παίρνουν σάρκα και οστά, αποκτούν ανάσα, φωνή, σώμα και παρουσία. Γι’αυτό, ακόμη και για ένα ιστορικό γεγονός με τέτοιο βάρος, αυτός ο τρόπος αφήγησης είναι για μένα φυσική ροή.  Οι ήρωές μου ζουν στη Σαμψούντα του 1919. Είναι άνθρωποι ταπεινοί, αγαπούν τον τόπο τους, τη θρησκεία τους, τα έθιμά τους. Και όταν έρχονται αντιμέτωποι με τη βία, τον τρόμο, την απώλεια και τον ξεριζωμό από απλοί άνθρωποι γίνονται ήρωες.  Έτσι, οι ήρωες του έργου, παρότι μυθοπλαστικοί, κουβαλούν μια συλλογική αλήθεια. Και στόχος μου ήταν η δραματοποίηση να αποκαλύπτει και ταυτόχρονα να ανακαλύπτει τον πόνο και τον ξεριζωμό εκείνων των ανθρώπων με αξιοπρέπεια, ώστε η μνήμη να γίνεται βίωμα και όχι πληροφορία.


Π.Π.Οι χαρακτήρες εκφράζουν τον πόνο, την απώλεια αλλά και την αξιοπρέπεια μπροστά στη φρίκη του πολέμου και της γενοκτονίας. Τι θα θέλατε να νιώσει και να σκεφτεί ο θεατής ή αναγνώστης φτάνοντας στο τέλος του έργου;

Φ.Δ. Θα ήθελα ο θεατής ή ο αναγνώστης να έρθει κοντά σε εκείνους τους ανθρώπους. Να τους αγγίξει. Να τους συναισθανθεί. Να τους δει ως ανθρώπινες οντότητες. Να προσπαθήσει να καταλάβει τι σημαίνει να χάνεις το σπίτι σου, τις ρίζες σου, την πατρίδα σου, και παρ’ όλα αυτά να στέκεσαι όρθιος με αξιοπρέπεια.  Και μέσα από αυτή την επαφή, θα ήθελα να αναρωτηθεί γιατί ένα τόσο σημαντικό ιστορικό γεγονός αποσιωπήθηκε για τόσα χρόνια. Γιατί έμεινε στο περιθώριο. Γιατί χρειάστηκε να περάσει τόσος χρόνος μέχρι να μιλήσουμε γι’ αυτό με καθαρότητα και αλήθεια.  Δεν θέλω να δει την ιστορία διδακτικά. Δεν γράφω για να διδάξω. Γράφω για να φωνάξω. Για να δώσω φωνή στη μνήμη και στους ανθρώπους που χάθηκαν, αλλά και σε εκείνους που επέζησαν κουβαλώντας μέσα τους μια πληγή που δεν έκλεισε ποτέ.  Και θα ήθελα να μείνει μέσα του και η αίσθηση ότι ιστορικά γεγονότα όπως η Γενοκτονία των Ποντίων δεν επιτρέπεται να υποτιμούνται ή να διαστρεβλώνονται.  Θυμόμαστε όλοι πόσο σοκαριστικό και προκλητικό υπήρξε κάποτε να χαρακτηρίζονται τέτοιες τραγωδίες ακόμη και ως «συνωστισμός», από ανθρώπους που προφανώς δεν έχουν επίγνωση της ιστορίας ούτε εθνική συνείδηση.  Αυτά τα γεγονότα είναι χρέος μας να τα θυμόμαστε, όχι μόνο για να τιμούμε τους νεκρούς μας, αλλά και για να μην ξεχνάμε την ιστορία μας.  Και ταυτόχρονα, θα ήθελα να μάθουμε να αντιστεκόμαστε σε κάθε είδους γενοκτονία, σε κάθε μορφή βίας που συμβαίνει ακόμη και στις μέρες μας. Όχι ως απλοί παρατηρητές, αλλά ως ανθρώπινες υπάρξεις που οφείλουν να κρατήσουν την ψυχή τους ζωντανή.