Π.Π. Θα θέλατε να μας μιλήσετε για το βιβλίο “Κωστής Παλαμάς” και για το πώς προσεγγίζετε τη ζωή και το έργο μιας τόσο εμβληματικής μορφής των ελληνικών γραμμάτων;

Φ.Δ. Το βιβλίο «Κωστής Παλαμάς» γεννήθηκε μέσα από την ανάγκη μου, υπαρξιακή και συγγραφική, να πλησιάσω και να συναντήσω μια τόσο σπουδαία μορφή των ελληνικών γραμμάτων όπως είναι ο Κωστής Παλαμάς, όχι μόνο ως μύθο, αλλά ως ανθρώπινη ύπαρξη, ως άνθρωπο πίσω από το όνομα. Γιατί ο Κωστής Παλαμάς, ο εθνικός ποιητής της Ελλάδος, ήταν ένας άνθρωπος με ευφυία, πάθος, ιδεολογικές συγκρούσεις, φόβους, ελπίδες και εσωτερικούς αγώνες. Ένας δημιουργός που αναμετρήθηκε όχι μόνο με την εποχή του, αλλά και με τον ίδιο του τον εαυτό, κι αυτό είναι που τον κάνει τόσο γοητευτικό και σπουδαίο στα μάτια μου.  Το έργο είναι μυθοπλασία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα της ζωής του, γεγονός που μου έδωσε την ελευθερία να πλάσω τόσο την εξωτερική όσο και την εσωτερική του διαδρομή, χωρίς να προδώσω την ιστορική αλήθεια. Τα γεγονότα που επέλεξα λειτούργησαν ως ο βασικός άξονας, όμως μέσα από αυτά προσπάθησα να εισχωρήσω βαθιά στον κόσμο του και να φανταστώ τις λεπτομέρειες που συνθέτουν τον άνθρωπο Κωστή Παλαμά, δηλαδή πώς μιλούσε, πώς στεκόταν, πώς αντιλαμβανόταν τις καταστάσεις, πώς αισθανόταν, τι είχε αξία γι’ αυτόν και τι όχι. Μπήκα στα παπούτσια του κατά κάποιο τρόπο και μέσα στη διαδικασία της γραφής ένιωσα πως κάπως ανταμώσαμε.  Η προσέγγισή μου δεν είναι αγιογραφική. Δεν με ενδιέφερε να γράψω μια απλή βιογραφική αφήγηση, αλλά να φωτίσω το ανθρώπινο βάθος πίσω από τη μεγάλη μορφή. Να αναζητήσω το πνεύμα του, τι αγάπησε, τι τον καθόρισε, τι τον πλήγωσε, τι τον ύψωσε, ποια ήταν η προσωπική του αγωνία πίσω από το έργο του.  Πιστεύω ότι μέσα από τις στιχομυθίες και τους μονολόγους μου φωτίζεται η ανθρώπινη πλευρά ενός τόσο μεγάλου δημιουργού και έρχεται πιο κοντά στον σημερινό αναγνώστη, ώστε ο Παλαμάς να μην μοιάζει μακρινός ή μουσειακός, αλλά ζωντανός και ανθρώπινος, σαν να τον συναντάμε στο εδώ και το τώρα.


Π.Π. Το έργο είναι γραμμένο σε θεατρική μορφή. Τι σας οδήγησε σε αυτή την επιλογή και πώς πιστεύετε ότι επηρεάζει τη σχέση του αναγνώστη ή θεατή με τον ίδιο τον Παλαμά;

Φ.Δ. Η θεατρική μορφή είναι η φυσική μου γλώσσα. Είμαι και ηθοποιός και για μένα είναι πιο ενδιαφέρον να παρακολουθώ ή να διαβάζω απευθείας τη σκέψη, τον λόγο και την εσωτερική κίνηση ενός ανθρώπου, παρά να την “ακούω” μέσα από μια πιο μυθιστορηματική αφήγηση. Στη θεατρική γραφή όλα έχουν σημασία, ο λόγος, η ανάσα, η σιωπή. Και όλα γίνονται εικόνα μπροστά μου, χωρίς παρεμβολές.   Το θέατρο έχει αυτή τη μαγεία, δεν αφηγείται απλώς, αποκαλύπτει. Μέσα από τον λόγο, τη σύγκρουση, τις παύσεις και τη ζωντανή παρουσία, ο άνθρωπος γίνεται άμεσος, αληθινός. Δεν κρατά απόσταση από τον αναγνώστη ή τον θεατή, τον τοποθετεί μέσα στον κόσμο του έργου και τον κάνει συμμέτοχο.  Ο Κωστής Παλαμάς υπήρξε ποιητής του λόγου, της ιδέας, της εσωτερικής μάχης και της βαθιάς υπαρξιακής αγωνίας. Ένας άνθρωπος που ένιωθε πως έχει χρέος να πει κάτι μέσα από το έργο του. Γι’αυτό ένιωσα κι εγώ χρέος να του δώσω φωνή πίσω από το έργο του.  Έτσι, ο αναγνώστης ή ο θεατής δεν παρακολουθεί από απόσταση, αλλά μπαίνει στη ζωή του ποιητή.  Ταξιδεύει και γίνεται μάρτυρας μιας εποχής και ενός πνεύματος. Η σχέση με τον Παλαμά παύει να είναι σχολική ή ακαδημαϊκή και γίνεται προσωπική, τον πλησιάζεις, τον αφουγκράζεσαι, τον συναισθάνεσαι. Τον καταλαβαίνεις με την καρδιά, όχι μόνο με τη γνώση.


Π.Π. Ποιο στοιχείο της προσωπικότητας ή της πνευματικής διαδρομής του Κωστή Παλαμά θεωρείτε ότι έχει σήμερα τη μεγαλύτερη σημασία και γιατί;

Φ.Δ. Είναι πολλά, όμως αν έπρεπε να ξεχωρίσω, θα έλεγα τη βαθιά του πίστη στην πνευματική αποστολή της τέχνης. Ο Κωστής Παλαμάς δεν αντιμετώπιζε τη λογοτεχνία ως καλλιτεχνική πολυτέλεια. Τη θεωρούσε χρέος του, μια πράξη ευθύνης. Μια στάση ζωής που διαμορφώνει συνείδηση, που κρατά ζωντανή την ταυτότητα ενός λαού, που προστατεύει τη μνήμη.  Ένα ακόμη στοιχείο που αγάπησα στον Παλαμά είναι ότι υπήρξε αδιαπραγμάτευτος, ακλόνητος στις  πεποιθήσεις του. Αυτό που πίστευε δεν το έγραφε μόνο, το υπερασπιζόταν. Δεν πρόδωσε ποτέ τον εαυτό του.  Σήμερα, σε μια εποχή όπου συχνά κυριαρχεί το επιφανειακό, η εικόνα, το εύκολο, το πρόσκαιρο και το ψέμα, αυτή η στάση είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Ο Παλαμάς μάς θυμίζει ότι ο δημιουργός δεν είναι απλώς κάποιος που παράγει έργο, αλλά κάποιος που στέκεται απέναντι στον εαυτό του, απέναντι στον χρόνο, στην κοινωνία και στη συνείδησή του.  Και ίσως το σημαντικότερο είναι ότι, παρά τις δυσκολίες, τις απογοητεύσεις και τις ιστορικές αναταράξεις της εποχής του, δεν εγκατέλειψε την πίστη του στον λόγο. Αυτό για μένα είναι βαθιά συγκινητικό και καθοδηγητικό. Μου υπενθυμίζει πως η τέχνη μπορεί να είναι μια μορφή εσωτερικής αντίστασης και πνευματικής αξιοπρέπειας.